جمعه , ۲۸ مهر ۱۳۹۶
خانه / مقالات / مقالات اعلام و اطفای حریق / چگونه از کپسولهای آتشنشانی بصورت ایمن و موثر استفاده کنیم
SafequipFireExtinguishers

چگونه از کپسولهای آتشنشانی بصورت ایمن و موثر استفاده کنیم

در بسیاری از آتش­سوزی­ها، تلاش برای خاموش ­کردن آتش بصورت فردی، ایمن و عملی نیست، لذا تخلیه محل و خبرکردن آتش­نشانی شاید تنها راه­حل باشد. بطور مثال هنگامی­که مساحت زیادی طعمه حریق شده و یا آتش درحال پیشروی است، یا دود مرگ ­آور تمام فضا را اشغال­ کرده و یا راه خروج ایمنی تعبیه نشده باشد، اطفای حریق تنها از عهده­ تیم خبره­ آتش­نشانی برمی­آید، اما برای مقابله با آتش­سوزی در وسعت کم و یا در فضایی کوچک، استفاده از کپسول آتش­نشانی، چنانچه خطری نداشته باشد، می­تواند بسیار مؤثر باشد. در این مقاله استفاده صحیح و کاربردی از کپسول­های آتش­نشانی مورد بررسی قرار می­گیرد.

……………………………………………………………………………………………………………………………

استفاده­ صحیح از کپسول آتش­نشانی در ارتباط مستقیم با مواد داخل کپسول آتش­نشانی و نوع ماده­‌ای که دچار حریق شده، قراردارد. چنانچه می­توان ادعا کرد استفاده از کپسول آتش­نشانی اشتباه، در بهترین حالت تأثیری بر آتش ندارد و در بدترین حالت می­تواند باعث شدت بخشیدن به آتش­ شود. لذا پیش از استفاده از کپسول ابتدا نوع سوخت را شناسایی کنید و سپس مطمئن شوید که کپسول آتش­نشانی مناسب را در اختیار دارید و در نهایت اقدام به خاموش­کردن آتش نمایید.

موادی که باید دور از آتش نگه داشته شوند در شش گروه دسته­بندی شده‌اند و عبارتند از:

  • گروه A: جامدات قابل اشتعال با پایه­ی کربنی، بطور مثال: کاغذ، چوب و پارچه
  • گروه B: مایعات قابل اشتعال، نظیر: پارافین، بنزین، گازوئیل و روغن (البته بجز روغن آشپزی)
  • گروه C: گازهای قابل اشتعال، مانند: بوتان، پروپان و متان
  • گروه D: فلزات سوزان[۱] (عناصر فلزی که به سرعت با اکسیژن واکنش می­دهند) نظیر، آلومینیم، منیزیم و لیتیوم
  • آتش­های ایجاد شده توسط تجهیزات الکتریکی (که معمولا با یک جرقه­ کوچک الکتریکی نشان داده می­شوند و از حرف E برای نشان دادن این گروه استفاده نمی­شود.)
  • گروه F: چربی­ها و روغن­های آشپزی

دسته‌بندی کپسول­های آتش­نشانی و محتویات آن­ها جهت اطفای انواع آتش­سوزی­ها به این ترتیب است:

  • گروه A: آب، غبار آب، کف، پودر خشک، مواد شیمیایی مرطوب
  • گروه B: غبار آب، کف، پودر خشک، دی­اکسید کربن، بعضی مواد شیمیایی مرطوب
  • گروه C: غبار آب، پودر خشک
  • گروه D: پودرهای خشک تخصصی
  • الکتریکی: مقداری غبار آب، مقداری کف، دی­اکسید کربن
  • گروه F: غبار آب، مواد شیمیایی مرطوب

در راستای استفاده­ بهینه و ایمن از کپسول­های آتش­نشانی نکات و قوانینی را قبل از استفاده باید در نظر داشته­ باشیم که در ادامه توضیح داده ­می­شوند:

قوانین عمومی ایمنی

  • قبل از وقوع آتش­سوزی نحوه­ کار با کپسول آتش­نشانی را یاد بگیرید و با اجزای مختلف آن آشنا شوید؛ بیشتر کپسول­های آتش­نشانی دارای: یک دسته یا اهرم، یک شلنگ همراه با نازل و یا سر شیپوری، سوزن ایمنی که مهر و موم شده، درجه­ی فشار و در نهایت مایع، پودر و یا گاز مربوطه هستند.
  • از خروج تمام افراد اطمینان حاصل کنید.
  • محل خروج اضطراری و یا راه فرار خود را مشخص نمایید.
  • مطمئن شوید که ارتفاع آتش از شما کوتاه­تر است و محاط شده است به بیان دیگر شما به آتش احاطه دارید مانند آتشی که در سطل کاغذهای باطله ایجاد شده ­است. با این وجود همچنان از نزدیک شدن به آتش و استفاده از کپسول آتش­نشانی خودداری نمایید مگر اینکه احساس کردید این کار شما ایمن است و خطری برای شما به ارمغان نمی­آورد.
  • پیش از استفاده کپسول­ آتش­نشانی را به دقت بررسی کرده و روش استفاده از آن را مطالعه نمایید.
  • بررسی کنید که آیا کاملاً شارژ است و یا از رده خارج است. (درجه فشار آن باید در محدوده­ی سبز قرار داشته­ باشد. اگر قرمز باشد، کپسول آتش­نشانی از رده خارج شده است.)
  • بررسی کنید که سوزن ایمنی خم نشده ­باشد و یا دهانه­ نازل مسدود و یا خراب نباشد، سوزن ایمنی را جدا کرده و مهر و موم آن را باز کنید.
  • مطابق با توافق­نامه­ استفاده از کپسول­های آتش­نشانی عمل کنید، به این صورت که: با کشیدن سوزن ایمنی سیستم را از حالت قفل خارج نمایید، دهانه شلنگ را به منبع و مبنای آتش نشانه گرفته و به آرامی دسته را فشار دهید، در انتها شلنگ را به آرامی به سمت راست و چپ تکان دهید.
  • نحوه­ ایستادن شما هنگام اطفای حریق باید به­گونه­ای باشد که همواره نزدیک­ترین خروجی و یا راه فرار پشت سر شما قرار داشته ­باشد و هیچ­گاه به آتش پشت نکنید.
  • به فاصله­ی شش تا هشت قدم تا آتش بایستید و با کوچک‌تر شدن آتش آرام آرام به آتش نزدیک شوید و در همه­ مراحل به یاد داشته ­باشید که مبنای آتش را نشانه بگیرید.

کپسول­های حاوی آب (گروه A)

ابتدا لازم است از قطع بودن اتصال تمام تجهیزات برقی مطمئن شوید. سپس دهانه­ شلنگ را به سمت مبنای آتش نشانه گرفته و به آرامی دسته کپسول آتش­نشانی را فشار دهید تا ماده خاموش­ کننده خارج گردد. با تکان دادن شلنگ تمام سطح آتش را تحت پوشش قرار دهید و چنانچه آتش بطور عمودی در حال گسترش بود، شلنگ را در جهت بالا نیز حرکت دهید. تا خاموش شدن تمام قسمت­های آتش­ این عمل را ادامه دهید. در صورت عدم موفقیت در اطفای حریق، یک بار دیگر این عملیات را تکرار و یا تقاضای کمک کنید.

کپسول­های حاوی غبارآب (گروه A، B، C، F و بخشی از تجهیزات الکتریکی)

دستورالعمل این گروه مشابه کپسول­های حاوی آب است، با این تفاوت که بعضی از کپسول­های حاوی غبار آب را می­توان بر روی تجهیزات الکتریکی دارای حداکثر ولتاژ ۱۰۰۰ ولت، نظیر کامپیوترها و پرینترها، استفاده­کرد.

کپسول­های حاوی کف (گروه A، B و بخشی از تجهیزات الکتریکی)

برای آتش­سوزی­هایی که دربردارنده­ جامدات گروه A است، دهانه نازل را به سمت مبنای آتش گرفته و آن را طوری حرکت دهید که تمام سطح آتش را بپوشاند.

برای آتش­هایی که مایعات B، در آنها دخیل هستند، دهانه نازل را به سمت سطح افقی قرار گرفته در کنار آتش نشانه رفته و خود مایع را بطور مستقیم هدف نگیرید چرا که باعث پخش شدن آتش می­گردد. برای مثال، در حالتی­که یک محفظه دچار حریق شده است، گوشه­ی داخلی محفظه و یا سطحی که در فاصله­ی کمی بالاتر از مایع آتش گرفته قرار دارد، را نشانه بگیرید و به این ترتیب اجازه دهید تا کف کمی انباشته شده و جاری شود و تعامل شعله­های آتش و سطح سوخت را قطع نماید.

کپسول­های حاوی پودر خشک (گروه A، B، C و کمی D در صورت استفاده از پودر تخصصی)

دهانه نازل را به سمت پایین شعله­ های آتش نشانه رفته و با حرکت سریع آتش را به سمت لبه­ی دورتر هدایت نمایید و این کار را تا خاموشی کامل آتش ادامه دهید. اطمینان حاصل نمایید که آتش دوباره زبانه نکشد، چرا که این گروه از کپسول­های آتش­نشانی، آتش را بطور مؤثر خنک نمی­کنند لذا امکان زبانه کشیدن مجدد کپسول­ها وجود دارد. نکته­ی بسیار مهمی که هنگام استفاده از این کپسول­ها باید در نظر داشته­ باشید این است که به دلیل خطرات حاصل از استنشاق پودر سمی، استفاده از آن­ها در محیط­های محصور و دربسته ممنوع است.

استفاده از کپسول­های حاوی پودرهای تخصصی برای اطفای فلزات سوزان گروه D، به مهارت­های خاصی نیاز دارد و لذا افرادی که با این مواد سروکار دارند باید شیوه­ی استفاده از این گروه را یاد بگیرند.

کپسول­های حاوی دی­اکسید کربن (گروه B و الکتریکی)

چنانچه آتش منشاء الکتریکی دارد باید جریان برق را قطع نمایید، و زمانی­که شرایط ایمن شد شروع به کار کنید. نازل را به سمت مبنای شعله­های آتش نشانه گرفته و با حرکت نازل بر روی کل سطح آتش، آنرا خفه نمایید. مواظب باشید که انگشتانتان در اثر منجمد شدن به شلنگ کپسول آتش­نشانی نچسبد. مواظب جرقه­های آتش باشید.کپسول­های حاوی دی­اکسید کربن زمان تخلیه­ی کوتاهی دارند.

کپسول­های حاوی مواد شیمیایی مرطوب (گروه A، F و کمی B)

از این دسته عمدتاً برای اطفای حریق حاصل از چربی­های حیوانی یا گیاهی استفاده می­شود. در این موارد اگر ممکن و ایمن است منبع گرمایی را خاموش نمایید. با فاصله­­ی یکدست از بالای آتش، مواد شیمیایی مرطوب را بر سطح آتش بریزید، حداقل فاصله باید ۱متر باشد و از بلندترین نازل استفاده نمایید و بصورت دورانی و بسیار آرام آن­ را حرکت دهید تا به این ترتیب روغن داغ به اطراف نپاشد. این کار را تا زمانی­ که سطح بصورت یک ماده­ کفی با صابونی درآید، ادامه دهید. لایه ایجاد شده مشابه پتو عمل می­کند. جهت جلوگیری از بروز جرقه تمام کپسول را استفاده نمایید. افرادی که در معرض این نوع آتش­سوزی­ها قرار دارند باید نحوه­ی استفاده­ی صحیح این گروه از کپسول­ها را یاد بگیرند.

سایر روش­های اطفای حریق

  • پتوهای اطفای حریق[۲]

در این روش ابتدا منبع گرما را درصورت ایمن بودن، خاموش نمایید. با کشیدن زبانه پتو را از بسته­بندی­اش خارج نمایید. با دقت پتو را بر روی آتش قرار دهید و هنگام انجام این کار مواظب دستان خود باشید. بگذارید آتش خنک شود. اگر شخصی دچار آتش شده است، او را با پتو بپوشانید.

  • آب و شن

آب و شن را باید به مرکز آتش بریزید و از خاموش شدن آتش در تمامی قسمت­ها اطمینان حاصل نمایید.

  • شلنگ­های حلقه شده[۳]

نکته­ مهم این است که مبنای آتش را نشانه بگیرید و با حرکت به تمام جهات کل سطح آتش را تحت پوشش قرار دهید و از خاموش شدن تمام قسمت­های آتش مطمئن شوید.

در نهایت چنانچه هیچ یک از تجهیزات گفته شده در دسترس نبود از دستمال و یا حوله­ مرطوب استفاده کنید و یا با بیل شن بر روی آتش بریزید.

در نتیجه می­توان گفت هنگامی اقدام فردی جهت اطفای حریق مؤثر است که: آتش کوچک بوده و فرد به آن احاطه داشته باشد، کپسول آتش­نشانی مناسب در دسترس بوده و شخص مورد نظر نحوه­ی کار با آن را بداند و در نهایت اینکه همواره مبنای آتش را باید هدف گرفت و فاصله­ مناسب را رعایت کرد.

[۱] Burning metals

[۲] Fire blankets

[۳] Hose reels

در بسیاری از آتش­سوزی­ها، تلاش برای خاموش ­کردن آتش بصورت فردی، ایمن و عملی نیست، لذا تخلیه محل و خبرکردن آتش­نشانی شاید تنها راه­حل باشد. بطور مثال هنگامی­که مساحت زیادی طعمه حریق شده و یا آتش درحال پیشروی است، یا دود مرگ ­آور تمام فضا را اشغال­ کرده و یا راه خروج ایمنی تعبیه نشده باشد، اطفای حریق تنها از عهده­ تیم خبره­ آتش­نشانی برمی­آید، اما برای مقابله با آتش­سوزی در وسعت کم و یا در فضایی کوچک، استفاده از کپسول آتش­نشانی، چنانچه خطری نداشته باشد، می­تواند بسیار مؤثر باشد. در این مقاله استفاده صحیح و کاربردی از کپسول­های آتش­نشانی…

User Rating: Be the first one !

پیشنهاد برای مطالعه:

maxresdefault

آیا در برابر آتش‌سوزی ایمن هستید؟

کلیه افراد از مدیران شرکت­ها گرفته تا خانم‌های خانه­ دار، هنگام برنامه‌ریزی در مورد مسایل …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *