جمعه , ۲۸ مهر ۱۳۹۶
خانه / مقالات / مقالات نظارت تصویری / سیستم های تشخیص مواد مخدر (قست اول)

سیستم های تشخیص مواد مخدر (قست اول)

امروزه، مواد مخدر یکی از اصلیترین معضلات و تهدیدهای بینالمللی بشمار می‌رود که سالیانه میلیاردها دلار از منابع و سرمایههای مالی و انسانی در کشورهای مختلف، طعمه این بلای خانمان‌سوز می‌شود. متاسفانه شاهد گسترش روز افزون این پدیده شوم در اقصی نقاط دنیا از جمله کشورمان هستیم.

بی شک افغانستان را می‌توان کانون تولید و صدور و در یک جمله اصلیترین مرکز تامین مواد مخدر جهان دانست. بیش از ۸۰ درصد زمینهای زیر کشت خشخاش دنیا و افزون بر ۹۰ درصد از مواد مخدر جهان در این کشور تولید می‌شود. مجاورت ایران با افغانستان پیامدهای شومی را گریبانگیر ایرانیان نموده است. ایران با داشتن ۹۵۰ کیلومتر مرز مشترک با افغانستان و قرار گرفتن میان این کشور و اروپا، همواره یکی از راههای اصلی ترانزیت مواد مخدر افغانستان به جهان خارج بوده است.
مطابق با آخرین آمار ارائه شده توسط سازمان جهانی مبارزه با مواد مخدر، نزدیک به ۴۰ درصد مواد مخدر صادر شده از افغانستان یا در ایران به مصرف محلی میرسد یا به روسیه و اروپا و کشورهای حاشیه خلیج فارس منتقل می‌شود. بنابر اعلام دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل، ۹۲ درصد تریاک جهان در افغانستان تولید می‌شود و سالانه معادل سه هزار و ۵۰۰ تن از این مواد به خارج از افغانستان فرستاده می‌شود.
طبق این گزارش، ۱۹ درصد از مواد مخدر جهان در اروپا مصرف می‌شود. در ایران و روسیه هر کدام ۱۵ درصد، چین ۱۲ درصد، هند ۷ درصد، و پاکستان، آفریقا و آمریکا هرکدام شش درصد از مواد مخدر جهان به مصرف می‌رسد.
به گزارش سازمان مواد مخدر و جنایت وابسته به سازمان ملل، ایران با یکی از جدی‌ترین مشکلات اعتیاد در جهان دست به گریبان است. در حال حاضر دامنه اعتیاد ۸۰۰هزار تا یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر را در کشور در برگرفته که البته میانگین این محدوده یک میلیون و ۲۰۰ هزار معتاد در کشور است. ۵ درصد معتادان زن هستند. این روند سیر صعودی و شتاب افزونتری در سالهای اخیر یافته است.
علاوه بر تریاک، در سال‌های اخیر مصرف مواد مخدر صنعتی نیز در ایران به شدت افزایش یافته و میزان مواد کشف شده توسط پلیس نیز حاکی از افزایش عرضه و مصرف این دسته از مواد مخدر است.
سازمان ملل متحد، در گزارشی مبسوط اعلام کرد که طی سال ۲۰۰۸ چهارده تن هرویین و چهار صد و پنجاه تن تریاک تولید شده در افغانستان، در ایران به مصرف رسیده که این کشور را به همراه روسیه در صدر فهرست بزرگترین مصرف‌کنندگان مواد مخدر در جهان قرار داده است.
میزان مصرف مواد مخدر در گروه سنی ۱۵ تا ۱۹ سال معادل‌ ۱۳٫۵۶ درصد، گروه سنی ۲۰ تا ۲۴ سال معادل ۱۶٫۸۳ درصد، ۲۵ تا ۲۹ سال معادل ۱۴٫۳۲ درصد بوده و بقیه به گروه‌های سنی ۳۰ تا ۶۴ سال
اختصاص دارد.
وضعیت تحصیلات مصرف کنندگان موادمخدر نیز به این صورت است که ۵٫۶۸ درصد بی‌سواد،‌ ۸٫۰۳ درصد تحصیلات ابتدایی، ۱۱٫۷۶ درصد راهنمایی، ۳۷٫۸۶ درصد متوسطه، ۱۵٫۲۲ درصد مقطع کاردانی و ۲۱٫۴۵ درصد لیسانس و بالاتر را دارند. بر اساس اعلام آمار کشفیات مواد مخدر در ۹ ماه امسال روزانه به طور میانگین یک‌هزار و ۱۹۲ کیلوگرم مواد مخدر در کشور کشف شده است. این آمارها حاکی از آن است که ماموران پلیس مبارزه با مواد مخدر و سایر رده‌های پلیس موفق به کشف هر ساعت ۴۹ کیلوگرم انواع مواد مخدر می‌شوند. ‌گرچه چین در مقام نخست مصرف‌کنندگان تریاک در جهان قرار دارد، اما ایران بیشترین مقدار مصرف را بر حسب جمعیت دارد.

مواد مخدر صنعتی

بر اساس این گزارشی که در سال ۲۰۱۰ توسط سازمان ملل متحد تهیه شده است، مخدرهای صنعتی سریع‌تر از قبل و به مقدار زیاد تولید می‌شوند. این مواد اغلب با تغییر در ساختار مولکولی مواد غیرقانونی تولید شده که منجر به تولید یک محصول جدید با تاثیرات مشابه می‌شوند.
دستورالعمل ساخت مخدرهای صنعتی غالباً از طریق اینترنت در دسترس است و در حال حاضر ۱۶ نوع مخدر صنعتی جدید در اروپا و ۵۱ مخدر صنعتی نیز در ژاپن تحت بررسی است.
ماده‌ای که به آن شیشه می‌گویند هروئین خالصی است که در میان نسل جوان رواج یافته است. طی چند سال گذشته میزان شیشه توقیف شده در ایران به شدت افزایش یافته است.
بنا بر اعلام رئیس مرکز تحقیقات سلولی و مولکولی دانشگاه علوم پزشکی تهران، کراک بیشترین ماده مصرفی در تهران است. روند اعتیاد به سمت مواد مخدر جدید مانند کراک و آمفتامین‌ها است که هم عوارض بیشتری دارند و هم ترک اعتیاد آ‌نها سخت‌تر است.
اخیراً نیز ماده مخدر صنعتی جدیدی‌‌ بنام‌ مفدرون که‌ از خانواده آمفتامین‌هاست و به نام‌های عامیانه‌ای همچون مف ، نمک، میو میو، حمام نمک و موج عاج در بین افراد شناخته می‌شود، از طریق چین وارد کشور شده است. ‌عوارض این ماده روانگردان مهلک‌تر از متا-آمفتامین (‌شیشه‌) است‌. مفدرون به صورت خوراکی، تدخینی و تزریقی مورد استفاده قرار می‌گیرد و اثراتی شبیه اکستازی، آمفتامین‌ها و کوکائین دارد.
متاسفانه بدلیل موقعیت ویژه ترانزیتی ایران، در سال‌های اخیر قاچاق‌چیان مواد مخدر با راه‌اندازی لابراتوراهای متعدد مخفی و زیر زمینی، اقدام به تولید گسترده‌ ماده مخدر متا-آمفتامین می‌کنند‌ که به کشورهای جنوب آسیا و آسیای میانه صادر می‌شود. تولید متا-آمفتامین در ایران، خطر تازه‌ای، هم برای ایران و هم جهان، به شمار می‌رود.

مبارزه با مواد مخدر

مبارزه با مواد مخدر‌ امری پیچیده و چند وجهی است. فرایند مقابله با این پدیده خانمان برانداز، تابع پارامترها و متغیرهای پیچیده‌ای است که کار مقابله با این پدیده شوم را دشوار می‌سازند. ‌چرا که صرف نظر از قیمت و سهولت دسترسی مصرف‌کنندگان به مواد مخدر، گستردگی و توانایی شبکه قاچاق و توزیع، خلاء‌های روانی و شخصیتی جامعه در معرض خطر اعتیاد (‌که متاثر از عوامل متعدد فرهنگی و اجتماعی و وضعیت رفاهی و معیشتی طبقات اجتماعی و تنوع رده‌های سنی مختلف جامعه است‌)، تاثیرات بین‌المللی در زمینه تولید و عرضه مواد مخدر و تحولات سیاسی منطقه‌ای و جهانی و . . . همه و همه عواملی هستند که زوایا و گستردگی نفوذ اعتیاد در جامعه را تعیین می‌کنند و شدت و گستره مبارزه با مصرف این مواد و اقدامات و امکانات مورد نیاز را مشخص می‌سازند.
علاوه بر آن، با ظهور مواد مخدر صنعتی شاهد تغییرات عمده در ترکیب و تغییر نوع، اثرگذاری و تنوع بیشتر مواد مخدر مورد استفاده بویژه در میان جوانان هستیم‌.
همه این عوامل نحوه بر خورد با پدیده اعتیاد و مبارزه با آن را پیچیده و مشکل می‌کند. برنامه‌های ملی مبارزه با مواد مخدر شامل چند محور اساسی است که جلوگیری از ورود و ترانزیت مواد مخدر توسط شبکه‌های قاچاق‌ از اصلی‌ترین ابعاد برنامه‌های ملی و بین‌المللی به شمار می‌رود.
بر اساس اعلام مسئولان مبارزه با مواد مخدر ایران، شناسایی مبادی ورودی و خروجی موادمخدر، ایجاد گیت بازرسی در فرودگاه‌های سراسر کشور، استفاده از سگ موادیاب با توان بالا در انبار بار، آموزش ماموران پلیس فرودگاه با آخرین شگردها و جاسازی‌های موادمخدر، استمرار و بروزسازی این آموزش‌ها، بکارگیری دستگاه‌های کمک بازرسی مانند بادی اسکنر، بیوسنسور و نیز بازسازی دستگاه ایکس‌ری‌ از جمله بخش‌های اصلی در کشف و امحاء ‌موادمخدر به شمار می‌روند.
به گفته رییس پلیس فرودگاه‌های کشور، بیشترین انتقال مواد مخدر از طریق جاسازی‌های به صورت بار غیرهمراه، بلع و انباری صورت می‌گیرد. بیشترین کشفیات موادمخدر به ترتیب در فرودگاه‌های امام خمینی(ره)، مهر آباد، تبریز و مشهد صورت می‌گیرد.
کنترل مرزها و نظارت دقیق‌تر بر ترددهای غیر قانونی از دیگر اقدامات و تلاش‌های ضروری در این عرصه است. بدین منظور ایران در مرز خود ‌با افغانستان ۶۸۸ کیلومتر گودال، ۴۷۷ کیلومتر خاکریز، ۸۵ کیلومتر دیوار بتنی ساخته است و گذشته از آن ۱۲۰ کیلومتر از منطقه را با سیم‌خاردار پوشانده و سیستم ردیابی الکترونیکی دقیق در منطقه برپا داشته است. از مجموع مواد مخدر کشف شده در ایران ۸۲٫ ۱ درصد در منطقه مرزی به دست می‌آید.

بر اساس اعلام پلیس مبارزه با مواد مخدر ایران، هرساله ۱۰۰ مامور پلیس مرزی ایران در درگیری با قاچاقچیان مسلح که قصد قاچاق مواد مخدر به اروپا را دارند، کشته می‌شوند‌ که در طی سالیان گذشته برای مبارزه با مواد مخدر ۳۶۰۰ نفر مامور انتظامی کشته و ۱۱ هزار نفر زخمی شده‌اند.
بنا بر اعلام دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد، با وجود اقدامات گسترده برای کنترل مرزها و توقیف محموله‌های قاچاق مواد مخدر، فقط ۲۰ درصد از مواد مخدر خارج شده از افغانستان پیش از رسیدن به دست مصرف‌کنندگان توقیف می‌شود. لذا ارتقاء توان کشورهای همسایه افغانستان به ویژه استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته روز گامی اساسی در مسیر مبارزه با ترانزیت و قاچاق مواد مخدر به شمار می‌رود.

روش‌ها، تجهیزات و سیستم‌های کمک بازرسی (در کشف و شناسایی مواد مخدر)

الف- استفاده از حیوانات برای کشف مواد مخدر
• سگ‌های جستجوگر

animal-drug snifffing canine at airport-dd
روش‌های سنتی برای کشف مواد مخدر استفاده از سگ‌های آموزش دیده برای کشف مواد بودند. تعلیم یک سگ جستجوگر به طور متوسط ۱۴ هزار دلار هزینه دارد، عمر متوسط کاری آن ۸ سال می‌باشد. هزینه نگهداری یک سگ و مربی آن در سال ۱۰۰ دلار می‌باشد. علاوه بر این هیچ سگ جستجوگری، برخلاف دستگاه، نمی‌تواند بوی انسان را در جایی که بوی شدید بنزین، رنگ، استون می‌آید یا ردی از گرد (پودر) مواد بودار مثل تنباکو وجود دارد، تشخیص بدهد.
• سگ‌های همتاسازی شده
مسئولان گمرک فرودگاه بین‌المللی پایتخت کره‌جنوبی از آغاز ماموریت نخستین سگ‌های همتاسازی شده جهان برای کشف مواد مخدر خبر دادند. شش توله همتاسازی شده از روی یک سگ «بو‌کش» کانادایی پس از گذراندن دوره آموزشی ۱۶ ماهه، ماموریت ویژه‌ای را در گمرک کره جنوبی آغاز کردند.
مسئولان گمرک کره جنوبی معتقدند یافتن سگ‌های بوکش خوب دشوار است و از این رو به کارگیری حیوان‌های همتاسازی شده به کاهش هزینه مبارزه با جرم و جنایت کمک می‌کند.
فقط ۳۰ درصد سگ‌های بوکشی که طبیعی متولد شده‌اند توانایی کمک به پلیس را پیدا می‌کنند اما دانشمندان کره‌جنوبی می‌گویند استفاده از روش همتاسازی می‌تواند آمار موفقیت را به ۹۰ درصد افزایش دهد.
• موش‌های ردیاب بمب و مواد مخدر در گیت‌های بازرسی فرودگاه‌ها

mouse
به غیر از سگ‌ها، موش‌ها در کشف مواد مخدر و منفجره ‌نقش ایفا کرده‌اند. دانشمندان نوعی موش تربیت کرده‌اند که می‌تواند بمب‌گذاران احتمالی و یا حاملان مواد مخدر را شناسایی کند. به ادعای دانشمندان، این ردیاب بسیار موثرتر از استفاده از سگ‌های جست‌وجوگر، گشتن بدن با دست یا دستگاه‌های اشعه ایکس است. این دستگاه مانند یک جست‌وجوگر فلزی یا یک اسکنر تمام بدن است اما در یک سمت آن سه کارتریج پنهان وجود دارد که در هرکدام هشت موش آموزش دیده هستند.
این حیوانات در شیفت‌های چهار ساعته کار کرده و در آن زمان در حالی‌که هوا وارد کارتریج می‌شود در محوطه آن می‌چرخند.
هنگامی که آنها بوی مواد منفجره یا مخدر را احساس می‌کنند به محفظه کناری فرار کرده و زنگ خطر را به صدا در می‌آورند. همچنین برای جلوگیری از بروز اشتباه در تشخیص، بیش از یک موش باید به اطراف فرار کنند.
به گفته این دانشمندان آنها از توانایی موش‌ها در تشخیص بوی گربه و فرار از آنها بهره برده‌اند. بر خلاف سگ‌ها، موش‌ها نیازی به ارتباط مداوم با مربی خود یا دادن جایزه برای حفظ انگیزه آنها ندارند.
این دستگاه در سال ۲۰۱۰ روی هزار نفر امتحان شد و موش‌ها توانستند با موفقیت وجود مواد منفجره ساختگی را در جیب ۲۲ فرد شناسایی کنند. این اسکنر که تا حد زیادی ارزانتر از تجهیزات کنونی است تا چند ماه آینده وارد بازار می‌شود.

ادامه دارد…

پیشنهاد برای مطالعه:

canstockphoto15038022-2

روشهای فوق امنیتی برای برقراری امنیت و نظارت بصورت بیسیم

در چشم­ انداز امنیتی امروز، سازمان­های مختلف برای استقرار روش­های بی­سیم و دارای پهنای باند …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *